Chào mừng các em học sinh đến với bài học hôm nay! Trong buổi học này, chúng ta sẽ cùng nhau giải quyết một loạt các bài toán có lời văn thú vị, xoay quanh phép cộng có nhớ – một kiến thức toán học quan trọng trong chương trình lớp 2. Bài viết sẽ hướng dẫn chi tiết từng bước, kèm theo phương pháp tóm tắt đề bài bằng sơ đồ để các em dễ hình dung và nắm vững cách giải.
Tổng Quan Về Dạng Toán Có Lời Văn Và Phép Cộng Có Nhớ
Toán có lời văn lớp 2 thường mô tả các tình huống thực tế gần gũi, như số cây trồng được, số viên gạch xếp được hay số bông hoa hái được. Nhiệm vụ của chúng ta là “giải mã” những câu chữ đó thành các phép tính cụ thể. Trọng tâm của bài học hôm nay là phép cộng có nhớ trong phạm vi 100, một kỹ năng nền tảng giúp các em tính toán chính xác khi tổng của hàng đơn vị lớn hơn hoặc bằng 10.
Bài Toán 1: Hai Tổ Thi Đua Trồng Cây
Đề bài: Tổ 1 trồng được 8 cây. Tổ 2 trồng được nhiều hơn tổ 1 là 4 cây. Hỏi cả hai tổ trồng được tất cả bao nhiêu cây?
Đây là dạng toán điển hình “nhiều hơn” và yêu cầu tìm “tổng số”. Chúng ta sẽ giải theo 2 bước rõ ràng.
Cách Giải Chi Tiết
Bước 1: Tìm số cây tổ 2 trồng được.
Vì tổ 2 trồng được nhiều hơn tổ 1 là 4 cây, nên số cây của tổ 2 bằng số cây tổ 1 cộng thêm 4.
Số cây tổ 2 trồng được là: 8 + 4 = 12 (cây)
Bước 2: Tìm tổng số cây cả hai tổ trồng được.
Lấy số cây của tổ 1 cộng với số cây vừa tìm được của tổ 2.
Tổng số cây cả hai tổ trồng được là: 8 + 12 = 20 (cây)
Đáp số: 20 cây.
Phương Pháp Tóm Tắt Bằng Sơ Đồ (Cách 2)
Ngoài cách giải theo từng bước, các em có thể tóm tắt bài toán bằng sơ đồ đoạn thẳng để hình dung:
– Vẽ một đoạn thẳng biểu diễn 8 cây (tổ 1).
– Vẽ đoạn thẳng thứ hai dài hơn đoạn đầu tiên một phần, phần dư ra chính là 4 cây (tổ 2 trồng nhiều hơn).
– Nhìn vào sơ đồ, ta thấy ngay số cây của tổ 2 là 8 + 4 = 12 cây.
– Sau đó, cộng tổng hai đoạn thẳng lại: 8 + 12 = 20 cây.
Cả hai cách đều cho ra kết quả giống nhau. Các em nên luyện tập cả hai để linh hoạt trong tư duy. Việc vẽ sơ đồ đặc biệt hữu ích với những bài toán phức tạp hơn. Để củng cố kỹ năng tính toán cơ bản, các em có thể tham khảo bài viết Khám Phá Thế Giới Số Tròn Chục: Hành Trình Đầu Tiên Của Bé Vào Toán Học.
Bài Toán 2: Thi Hái Cam
Đề bài: Bạn Tùng hái được 14 quả cam. Bạn Hà hái được ít hơn bạn Tùng 5 quả cam. Hỏi cả hai bạn hái được bao nhiêu quả cam?
Dạng toán này ngược lại với bài trên, đó là “ít hơn”. Chúng ta vẫn giải tuần tự từng bước.
Cách Giải Chi Tiết
Bước 1: Tìm số cam bạn Hà hái được.
Vì bạn Hà hái ít hơn bạn Tùng 5 quả, nên số cam của Hà bằng số cam của Tùng trừ đi 5.
Số quả cam bạn Hà hái được là: 14 – 5 = 9 (quả)
Bước 2: Tìm tổng số cam cả hai bạn hái được.
Tổng số quả cam cả hai bạn hái được là: 14 + 9 = 23 (quả)
Đáp số: 23 quả cam.
Việc thành thạo phép cộng có nhớ sẽ là nền tảng vững chắc cho các phép tính phức tạp hơn sau này, chẳng hạn như trong bài Hướng Dẫn Chi Tiết Phép Chia Có Dư Cho Học Sinh Tiểu Học.
Bài Toán 3: Vườn Cây Nhà Ông Và Bố
Đề bài: Vườn nhà ông có 75 cây bưởi. Vườn nhà bố có ít hơn vườn nhà ông 16 cây bưởi. Hỏi cả hai khu vườn có bao nhiêu cây bưởi?
Bài toán này có số lớn hơn, đòi hỏi các em thực hiện phép trừ và phép cộng có nhớ một cách cẩn thận.
Cách Giải Chi Tiết
Bước 1: Tìm số cây bưởi trong vườn nhà bố.
Số cây bưởi trong vườn nhà bố là: 75 – 16 = 59 (cây)
Bước 2: Tìm tổng số cây bưởi của cả hai khu vườn.
Tổng số cây bưởi của cả hai khu vườn là: 75 + 59 = 134 (cây)
Đáp số: 134 cây bưởi.
Bài Toán 4: Xếp Gạch
Đề bài: Anh Mai đã xếp được 27 viên gạch. Bác Hùng xếp được nhiều hơn anh Mai 14 viên gạch. Hỏi cả hai người đã xếp được bao nhiêu viên gạch?
Cấu trúc “nhiều hơn” và “tổng số” quen thuộc lại xuất hiện, nhưng với các số khác nhau.
Cách Giải Chi Tiết
Bước 1: Tìm số gạch bác Hùng xếp được.
Số viên gạch bác Hùng xếp được là: 27 + 14 = 41 (viên)
Bước 2: Tìm tổng số gạch cả hai người xếp được.
Tổng số viên gạch cả hai người xếp được là: 27 + 41 = 68 (viên)
Đáp số: 68 viên gạch.
Kết Luận Và Lời Khuyên Học Tập
Qua 4 bài toán thực tế trên, chúng ta đã cùng nhau ôn luyện thành thạo các bước giải một bài toán có lời văn lớp 2:
1. Đọc kỹ đề bài, xác định cái đã cho và cái cần tìm.
2. Tóm tắt bài toán (có thể bằng lời hoặc sơ đồ).
3. Giải từng bước rõ ràng, thường là tìm đại lượng chưa biết trước, sau đó mới tìm tổng.
4. Trình bày phép tính và đáp số đầy đủ.
Điểm mấu chốt là các em cần phân biệt rõ các từ khóa “nhiều hơn” (dùng phép cộng) và “ít hơn” (dùng phép trừ) để tìm ra đại lượng thứ hai. Sau đó, việc thực hiện phép cộng có nhớ chính xác sẽ cho ra kết quả cuối cùng. Để rèn luyện thêm kỹ năng so sánh và tư duy logic trước khi làm toán có lời văn, bài viết Bé vào lớp 1: Học cách so sánh và nhận biết dấu lớn hơn, nhỏ hơn, bằng nhau thật dễ dàng là một tài liệu bổ trợ rất hữu ích.
Hy vọng với hướng dẫn chi tiết này, các em sẽ thấy toán có lời văn trở nên dễ hiểu và thú vị hơn. Hãy luyện tập thường xuyên với nhiều dạng bài khác nhau để ngày càng tiến bộ nhé!
